Centenary of the profession of sworn translator
Do you know what the professin of sworn translator is? Do you know how it is regulated by law and what responsibilities it involves? If not, it’s high time for you to gain this knowledge. This year we are celebrating a special round anniversary – the centenary of this profession. On this occasion, we offer a little trip back in time. We will start, of course, with 1920.
Beginnings – translator in court
Two years after Poland regained its independence, the problem of several legal orders in our country was still being faced. The need for unification and codification of the law resulted in a regulation called the Ordinance of the Minister of Justice in consultation with the Minister of the Treasury of August 7, 1920 on the remuneration of witnesses, experts and translators in criminal proceedings. Although we do not find the term “sworn translator” in this regulation, the content clearly indicates such a function (then also strictly judicial, so it’s closer to the term “court translator” here). Therefore, it is with this date that we mark the official beginning of the profession.
Eight years later, another significant act called the Decree of the Minister of Justice of December 24, 1928 on sworn translators is introduced, in which we can find a clear entry:
A sworn translator may be one who has Polish citizenship, enjoys full civil and civic rights, is of impeccable character and demonstrates knowledge of the languages for which he is to be appointed translator.
So, it was not only someone who had to be fluent in the language, but should also should be distinguished by complete honesty. From further entries we learn that, for example, translator proceeded to perform his duties after taking an oath in front of the cross/track or in another form appropriate to his religion. We learn also that a translator was required to use the official ink/lacquer seal with The White Eagle. Furthermore, translators had to keep a repertory of all translations and copies made or checked. Supervision of the profession was exercised by the president of the district court.
Was the work of a sworn translator in those days very different from what it is today? As it turns out, not really. Just as it is today, translators had to include the imprint of their seal, the translation number in the repertory, the amount of remuneration on all records and certificates they issued. Translators also had to include information on whether the translation was made from the original, from a translation or a copy (today we also add, for example, from an electronic copy). Moreover, the list of sworn translators is not a new invention either, it was kept as early as in 1928.
Reality of the profession today
Ten, kto obecnie aspiruje do zawodu tłumacza przysięgłego, musi zmierzyć się z nieco większymi wymaganiami. Powinien nie tylko mieć określone obywatelstwo, znać język polski oraz mieć pełną zdolność do czynności prawnych oraz nie być karany, ale także być absolwentem studiów wyższych i, co kluczowe, zdać specjalny egzamin na tłumacza przysięgłego (składający się zarówno z części pisemnej, jak i ustnej). Jeśli chcemy w pełni zrozumieć, jaka jest specyfika tej profesji w aktualnych realiach prawnych, najlepiej zapoznać się z kluczową ustawą z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego. Dowiemy się z niej np. jak wyglądają szczegóły obowiązków, odpowiedzialność zawodowa, kwestie związane z utratą praw do zawodu itp. Znajdziemy tam także najważniejsze zapisy określające uprawnienia, cyt.:
Those who now aspire to become a sworn translator must face slightly higher requirements. A sworn translator should not only have a specific citizenship, know Polish language and have full legal capacity and no criminal record. Moreover, he/she must also be a university graduate and, crucially, pass a special exam to become a sworn translator (involving of both written and oral part).
Tłumacz przysięgły jest uprawniony do:
1) sporządzania i poświadczania tłumaczeń z języka obcego na język polski, z języka polskiego na język obcy, a także do sprawdzania i poświadczania tłumaczeń w tym zakresie, sporządzonych przez inne osoby;
2) sporządzania poświadczonych odpisów pism w języku obcym, sprawdzania i poświadczania odpisów pism, sporządzonych w danym języku obcym przez inne osoby;
3) dokonywania tłumaczenia ustnego.
A także trzy wyznaczniki, swego rodzaju fundamenty, uprawiania zawodu.
Tłumacz przysięgły jest obowiązany do:
1) wykonywania powierzonych mu zadań ze szczególną starannością i bezstronnością, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa;
2) zachowania w tajemnicy faktów i okoliczności, z którymi zapoznał się w związku z tłumaczeniem;
3) doskonalenia kwalifikacji zawodowych.
Wyzwania w zawodzie tłumacza przysięgłego
Mimo iż podstawy zawodu tłumacza przysięgłego przez sto lat wcale tak bardzo się nie zmieniły, to jednak zmienia się rzeczywistość, która przynosi nowe, kolejne wyzwania dla branży. W ostatnich latach obserwujemy zarówno wzrost popytu na usługi tłumaczeniowe, większą liczbę tłumaczy specjalistycznych, jak również między innymi rozwój technologii wspomagających tłumaczenie czy rosnącą rolę działań marketingowych. Najnowszy problem i sprawdzian dla wielu firm oraz freelancerów z branży to niewątpliwie pandemia, która zmieniła, a wielu osobom po prostu utrudniła warunki pracy. Co przyniesie przyszłość? O tym przekonamy się za następne sto lat, mocno jednak wierzymy, że tłumacze przysięgli wciąż będą obecni wśród nas i, choć może inaczej, to jednak niezmiennie potrzebni.